DỌC ĐƯỜNG XỨ
NGHỆ - Sơn Tùng-

I. TÌM HIỂU
CHUNG

1. Tác giả

- Sơn Tùng (1928 – 2021), tên thật là
Bùi Sơn Tùng.
_ Quê quán: Diễn Châu, Nghệ An.
- Là nhà văn Việt Nam với nhiều tác
phẩm về lãnh tụ Hồ Chí Minh và các
danh nhân cách mạng, văn hoá Việt
Nam.
- Nổi tiếng nhất là tiểu thuyết “Búp
sen xanh” viết về cuộc đời Hồ Chí
Minh.

2. Tác phẩm
- Tiểu thuyết “Búp sen xanh” xuất bản năm
2003.
- Nội dung: Ghi lại quãng đời niên thiếu của
Bác Hồ một cách công phu, thể hiện quá
trình hình thành tính cách của bậc vĩ nhân
mang tầm tư tưởng vượt ra biên giới quốc
gia, được cả thế giới ngưỡng mộ.
- Thể loại: Tiểu thuyết lịch sử.

2. Tác phẩm
- Đoạn trích “Dọc đường xứ Nghệ” kể
chuyện Bác Hồ khi còn nhỏ, cùng anh
trai theo cha là Phó bảng Nguyễn Sinh
Sắc đi thăm bạn bè của ông, qua nhiều
vùng đất quê hương.
- Nhan đề do người biên soạn sách đặt.
- Ngôi kể: Ngôi thứ ba

BỐ CỤC
- Phần 1. Từ đầu…“không cam chịu nộp
mình cho giặc”: Câu chuyện tình sử Mị
Châu – Trọng Thủy, đền thờ Thục Phán.
- Phần 2. Tiếp…“thể hiện khát vọng
của con người”: Câu chuyện về vùng
Ba Hòn.
- Phần 3. Còn lại: Câu chuyện về đền
thờ Nguyễn Du.

II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN

1. Những địa danh lịch sử
Đọc văn bản phần (1), (2) và trả lời
bảng thông tin sau:

Câu chuyện gắn với
Địa danh Đặc điểm
địa danh

1.1: Đền Thục Phán

- Đặc điểm:
+) Ngôi đền cổ kính có
nhiều tòa từ trên đỉnh núi
xuống tận chân núi, sát
đường Thiên lí.
+) Nhìn từ xa, dãy núi có
nhiều hình nhiều vẻ

1. 1: Đền Thục Phán

- Câu chuyện gắn với địa
danh:
+) Chuyện tình sử Mỵ
Châu – Trọng Thủy.
+) Sự tích thành Cổ
Loa và vua Thục Phán,...

Đền Thục
Phán

1.2: Vùng Ba Hòn

- Đặc điểm:
+) Hòn Lèn gần nhất giống một người
cụt đầu đứng hiên ngang, tên gọi khác là
Hòn Vai hoặc núi “Tướng rơi đầu”.
+) Phía xa xa là hòn Trống Thủng.
+) Từ Hòn Trống Thủng, có một dãy núi
dài dằng dặc sát chân trời là núi Cờ Rách.
+) Những hòn núi có hình dáng và tên
gọi rất đặc biệt.
7

1.2: Vùng Ba Hòn

- Câu chuyện gắn với địa danh:

7

Vùng Ba Hòn

1.3: Nhận
- Cụ Phó Bảng đã dẫn
hai
người
con
đi
qua
xét
các địa danh của xứ Nghệ, mỗi địa danh gắn
với một câu chuyện.
- Là niềm tự hào về vẻ đẹp thiên nhiên,
truyền thống lịch sử của quê hương

2. Suy nghĩ, tính
cách của các nhân
vật

?

Khi nghe cha giải thích về sự tích ngôi
đền và vùng núi Ba Hòn, cậu bé Côn đã
có nhận xét như thế nào?

?

Khi đến nhà thờ họ Tiên Điền và
thăm mộ đại thi hào Nguyễn Du,
cậu bé Côn đã phát hiện ra điều gì?

Trả lời câu hỏi 1
• 1 số nhận xét của cậu bé Côn:
- Câu chuyện tình sử hay tuyệt.
- Vua Triệu nham hiểm.
- Trọng Thủy ngoan ngoãn.
- Vua Thục trọng chữ tín nhưng không phòng sự gian
xảo, là người công tư phân minh và không chịu khuất
phục kẻ thù khi đã chém đầu con và tự nhảy xuống
biển.

Trả lời câu hỏi 2
• Cậu bé Côn đã phát hiện ra: Nguyễn Du là
người có tài năng, để lại một kho tàng tác phẩm
mang nhiều giá trị nhưng lại không được lập đền
thờ vì quan niệm không coi trọng thơ văn của
người xưa. Vậy mà có thằng ăn trộm bị đánh chết
lại được lập đền thờ vì “đạo tặc tối linh tôn thần”.

1

2.1: Cậu bé
2Có khả năng nhận
Côn
3
2định sắc bén khi đã

Có tính cách
ham học hỏi,
ham hiểu biết,
khám phá.

nhận xét về những
nhân vật lịch sử, chỉ
ra mặt đáng coi
trọng và mặt cần
phê phán của vua
Thục.

Cậu bé Côn là người
tinh tế, biết chú ý
đến những điều đang
diễn ra xung quanh
mình, có những câu
hỏi, phát hiện khiến
mọi người phải suy
nghĩ, trăn trở.

2.2: Cụ Phó bảng
02
01
Cụ Phó bảng dẫn các con
đi hầu khắp những nơi
nổi tiếng về phong cảnh
đẹp, di tích lịch sử của
Nghệ An và giải thích cặn
kẽ cho các con hiểu.

Là người am
hiểu lịch sử dân
tộc, có kiến thức
sâu rộng.

03
Muốn giáo dục các con
từ những câu chuyện
xưa, nhắc nhở về cội
nguồn, truyền thống
lịch sử hào hùng của
dân tộc.

06

III. TỔNG
KẾT

1. Nội dung
- Câu chuyện kể về hành trình đi qua các địa danh của ba
cha con cụ Phó Bảng. Mỗi địa danh đều gắn với một câu
chuyện. Qua các câu chuyện đó, cụ Phó Bảng đã giáo dục
các con những phẩm chất, tu dưỡng làm người.
- Qua câu chuyện, ta thấy thêm yêu đất nước, tự hào về
vẻ đẹp của non sông. Đồng thời, nhắc nhở mỗi người phải
luôn nhớ về cội nguồn, rèn luyện những phẩm chất tốt
đẹp để xứng đáng với lịch sử hào hùng của dân tộc.

2. Nghệ thuật
- Nghệ thuật kể chuyện hấp dẫn,
thú vị. Qua câu chuyện, gửi gắm
những bài học sâu sắc.
- Kết hợp tự sự với miêu tả, biểu
cảm.