Chọi dế/ Đá dế

https://www.youtube.com/watch?v=YL5W5TVbBqM

1

2

3

4

a. Đọc
- Đọc to, rõ ràng, diễn cảm
- Phân biệt ngôn ngữ người kể chuyện, ngôn
ngữ nhân vật và lời bình ở cuối tác phẩm.
- Chú ý các thẻ chỉ dẫn chiến lược đọc (theo
dõi, dự đoán, đối chiếu) để có định hướng ban
đầu về những vấn đề nổi bật của tác phẩm.

b. Chú thích

-

Đọc phần chú thích ở chân trang từ 18 –
21

-

Hoàn thành thử thách Ai nhanh hơn

-

Nhiệm vụ cá nhân

-

Thời gian: 1 phút

Nhà văn nổi tiếng Trung
Quốc thời nhà Thanh.

Xuất thân trong gia đình
thương nhân. Cả đời sống
bằng nghề dạy học.

Thích sưu tầm những truyện
trong dân gian.

Ông để lại một khối lượng
lớn tác phẩm thuộc nhiều
thể loại, trong đó, tiêu biểu
nhất là “Liêu Trai chí dị”

Xuất xứ: Trích “Liêu trai chí dị”

Thể loại: Truyện truyền kì

Nội dung:

- Là tập sách gồm gần 500 truyện.
- Khai thác cốt truyện từ nhiều truyện dân gian và
từ những truyện kì lạ, hoang đường của một số tác
giả thời trước.
- Mượn chuyện thần tiên, ma quái, loài vật để phê
phán mạnh mẽ nền chính trị và những thói hư tật
xấu của xã hội Trung Quốc thời bấy giờ.
- Được dịch ra nhiều thứ tiếng trên thế giới. Phổ
biến ở Việt Nam từ thế kỉ XIX và cho đến nay đã
có nhiều bản dịch khác nhau.

…

Riêng nói về bộ Liêu Trai này, chuyện hồ quỷ
chiếm có quá nửa, minh bạch là câu chuyện bịa đặt, mà
cái hay cứ hay. Cái hay của Liêu Trai, như nghìn vạn
cảnh trạng ở nhân gian đều thu vào phiến ảnh rất nhỏ
bé, mà cảnh nào tình ấy, nhận cho kỹ, sẽ thấy được rõ
ràng. Lật những ý tưởng quang minh chính đại, những
kiến thức khoáng đạt cao siêu, đều tùy thế truyện, mượn
mồm người mà phát ra ngôn luận, đặt làm văn chương.
Cho nên cái hay không những chỉ là đáng yêu, mà phần
đáng trọng rất không ít. Cho nên không thể coi như một
bộ tiểu thuyết tầm thường, mà cũng không phải như
Chức Nữ, Hằng Nga, chỉ thanh tú mà không có thiết đến
nhân thế. Ấy là cái giá trị xác thực của Liêu Trai…
LỜI BÌNH CỦA THI SĨ TẢN ĐÀ

KHÁM PHÁ
VĂN BẢN
KHÁM PHÁ VĂN BẢN

a. Cốt truyện

HOẠT ĐỘNG CẶP ĐÔI:
Hoàn thành phiếu học
tập số 2

5

9

3

4

6

7

1

8

2

5. Đời Tuyên Đức nhà Minh, trong
cung rất chuộng trò chọi dế khiến
từ lí dịch đến quan lại đều đua
nhau tìm dế hay để nộp lên trên.

7.Con trai của Thành làm dế
chết, sợ bị cha đánh nên bỏ đi,
rơi xuống giếng, tuy không chết
nhưng thần thái ngây ngốc.
1.Nghe tiếng gáy của một con
dế trong nhà, Thành bắt được
một con dế nhỏ kì lạ, có thể
thắng bất cứ con dế nào.

9.Dân đen là những người
phải chịu cái hoạ nộp dế
chọi.

6.Theo sự chỉ dẫn của bà
đồng gù làm nghề bói
toán, Thành đã bắt được
một con dế quý.
8.Nhờ con dế, nhà Thành
được ban thưởng, trở nên
giàu sang, phú quý.

3.Thành - một người có hiểu
biết - bị ép giữ chức nhỏ
trong làng với nhiệm vụ
chính là thúc dân tìm dế.
4.Do không đáp ứng được yêu
cầu của quan trên nên đã bị
đánh đập tàn tệ.

2.Hơn năm sau, con Thành bình
phục, kể rằng chính mình đã
hoá thành con dế kì lạ, chọi giỏi
kia, nay mới sống lại.

 Chuỗi sự kiện được tổ chức theo quan hệ tuyến tính

b. Không gian – thời gian

HOẠT ĐỘNG NHÓM

b. Không gian, thời gian trong tác phẩm
Không gian

Thời gian

+ Không gian hẹp: ngôi nhà của
Thành, điện thờ của bà đồng gù làm
nghề bói toán, ngôi chùa có mộ cổ nơi
Thành đi tìm dế, cái thôn nhỏ nơi
Thành sinh sống,…
+ Không gian rộng: huyện Hoa Âm,
tỉnh Thiểm Tây, cung vua

+ “Hơn một năm”
+ “Sau vài năm”
+ Thời điểm xác định của lịch
sử (đời Tuyên Đức nhà Minh)

Gắn với sinh hoạt của nhân vật
Những địa danh xác thực

Gắn với sinh hoạt đời
thường
Sự chính xác về thời điểm
lịch sử
 Thái độ mỉa mai xã hội

Thành

 Nhân vật chính

Vợ Thành
Con trai Thành

 Hóa thành dế, liên quan đến yếu tố kì ảo

Bà đồng gì hành nghề bói toán
Lí dịch
Tri huyện
Tuần phủ
Vua
Những người dân có liên quan đến chuyện bắt dế

a. Nhân vật Thành và 2 tình huống đối lập

HOẠT ĐỘNG
NHÓM
Thời gian: 5 phút
https://www.youtube.com/watch?v=SyPOM9bl3gM

a. Nhân vật Thành và 2 tình huống đối lập
Nhờ dế chọi mà gia
Vì dế mà gia đình Thành chịu
đình Thành trở nên
nhiều khốn khổ
giàu sang phú quý
- Bị ép giữ chức lí chính, đầu sai của việc tìm dế
- Không có thời gian làm ăn vì lo làm sao tìm dế
để nộp quan
- Thưởng tiền bạc
- Không tìm được dế chọi đủ tiêu chuẩn, bị đánh
- Miễn sai dịch
đòn tàn tệ đến mức muốn tự tử
- Nâng đỡ để đậu tú tài.
- Phải tìm đến người bói toán để cầu mong bắt
- Trở nên giàu có, sang
được dế
trọng đến mức không
- Con trai nhỏ vì lỡ làm dế chết, bỏ trốn rơi xuống
ngờ
giếng khiến cha mẹ xót xa, đau đớn,…

Khổ đau, bất hạnh

Sung sướng, hạnh phúc
Dế chọi

Nhận xét:

添加
标题

Hai tình huống đối lập hết sức phi lí mà nguyên nhân chỉ ở một con dế nhỏ. Hoá
ra, con người khổ đau, bất hạnh hay sung sướng, hạnh phúc lại phụ thuộc vào điều
hết sức nhỏ nhoi. Qua nghịch lí đó, nhà văn phê phán mạnh mẽ sự vô lối, tuỳ tiện
của những kẻ cầm quyền và sự mong manh, bất trắc, phúc hoạ khôn lường của
những người dân dưới chế độ đó.

HOẠT ĐỘNG NHÓM
Thời gian: 3 phút

a. Yếu tố kỳ ảo

Tháo gỡ bế tắc của nhân vật
Kết nối dẫn đến sự việc thứ 2

SV1: Mảnh giấy do bà đồng
gù ném ra sau khi vợ Thành
sắm lễ đến xin bói giúp Thành
bắt được dế quý

SV2: Đứa con trai của Thành
đã hóa thân thành con dế, tuy
nhỏ, nhưng có thể thắng bất
cứ con dế kì lạ nào.

Đẩy câu chuyện phát triển theo chủ ý
sáng tạo của tác giả.
Tạo sự ly kỳ, hấp dẫn

b. Tính chất hiện thực
Thời gian xác định (đời
Tuyên Đức nhà Minh)
Địa danh cụ thể (huyện
Hoa Âm, tỉnh Thiểm
Tây)
Bản chất các quan hệ xã
hội thời phong kiến

Yếu tố kì ảo không làm suy giảm giá
trị hiện thực.
Mọi hệ lụy và tác hại của trò chọi dế
đối với đời sống là tất yếu.
Phơi bày bộ mặt của xã hội trong một
thời kì.
Phê phán nghiêm khắc hiện thực xã
hội đương thời.
Châm biếm sự tồn tại công nhiên của
những điều phi lí, vô lối

LUYỆN TẬP, CỦNG CỐ

1. Chủ đề của tác phẩm

Những nghịch lí khó tin trong cuộc
sống mà nguyên nhân chỉ từ một con
dế nhỏ, qua đó, tác giả phê phán sâu
sắc xã hội phong kiến đương thời.

2. Đặc điểm của truyện truyền kì

1

Cốt truyện tổ chức theo
trật tự tuyến tính

2

Yếu tố hiện thực

3

Yếu tố kỳ ảo

Cốt
truyện

Hiện
Thực

Kỳ ảo

Viết đoạn văn (khoảng 7 – 9 câu) nêu nhận xét của em về
tính chất kì ảo của truyện “Dế chọi”

Gợi ý:
- Hình thức: Đoạn văn , dung lượng 7 – 9 câu
- Nội dung:
+ Truyện có đậm màu sắc kì ảo không?
+ Tính chất kì ảo gắn với sự việc, nhân vật nào?
+Nó có làm thay đổi tính chất hiện thực của tác phẩm không? Vì sao?
+ Tính chất kì ảo có vai trò như thế nào trong việc tạo nên sức hấp dẫn
của tác phẩm?

Nhiệm vụ: Tưởng tượng cuộc gặp gỡ với nhân vật Thành trong
truyện Dế chọi, đặt ra các câu hỏi dành cho nhân vật.