TIẾT….

T h ự c h à n h t i ế n g Vi ệ t

CÂU RÚT GỌN

Hoạt động
khởi động

Hoạt động khởi động: làm việc nhóm cặp đôi, thảo luận:
So sánh hai câu in đậm sau:

- Ai đã trồng những cây hoa này?
Mẹ tôi.
- Ai đã trồng những cây hoa này?
Mẹ tôi đã trồng những cây hoa này.
TL: Hai câu in đậm đều có nội dung thông tin giống nhau,
nhưng câu “Mẹ tôi” ngắn gọn hơn so với câu “Mẹ tôi đã
trồng những cây hoa này”.

Hình thành
kiến thức

HS hoạt động cặp đôi

01
HS đọc kĩ mục Tri
thức ngữ văn trong
SGK (tr. 118); đọc
khung Nhận biết câu
rút gọn trong SGK
(tr. 122 - 123).

02
Tìm hiểu ví dụ và
rút ra khái niệm
câu rút gọn

I. Tri thức Tiếng Việt: Câu rút gọn

- Là câu có chủ ngữ hoặc vị ngữ bị tỉnh lược.
- Câu rút gọn cũng có thể là câu tỉnh lược cả thành phần
chủ ngữ và vị ngữ, chỉ giữ lại thành phần cung cấp thông
tin cần thiết, cốt lõi trong một ngữ cảnh giao tiếp cụ thể
như trạng ngữ, bổ ngữ hoặc định ngữ.

Hoạt động
luyện tập

1. Bài tập 1

Câu rút gọn

Câu 1: Hãy mang tên họ
nào khác đi! (Chủ ngữ
được tỉnh lược)

Câu 2: Đúng là từ
miệng nàng nói ra
nhé! (Chủ ngữ
được tỉnh lược).

2. Bài tập 2

Chuyển đổi và nêu tác dụng của câu rút gọn

- Câu 1:
+ Chuyển câu rút gọn thành câu đầy đủ: Chàng hãy
mang tên họ nào khác đi!
+ Tác dụng của câu rút gọn: Như nhiều câu (cầu) khiến
khác, câu Hãy mang tên họ nào khác đi! được tỉnh lược
chủ ngữ (biểu thị người tiếp nhận), làm cho ý cầu khiến
được thể hiện một cách mạnh mẽ và dứt khoát hơn.

2. Bài tập 2

Chuyển đổi và nêu tác dụng của câu rút gọn

- Câu 2:
+ Chuyển câu rút gọn thành câu đầy đủ: Những lời này
đúng là từ miệng nàng nói ra nhé!
+ Tác dụng của câu rút gọn: Câu Đúng là từ miệng nàng
nói ra nhé! được tỉnh lược chủ ngữ, có tác dụng dồn nén
các thông tin trong 1 câu, tạo mối liên kết giữa câu nói
của Rô-mê-ô với những câu Giu-li-ét đã nói trước đó,
làm tăng tính khẩu ngữ, tính tự nhiên cho câu nói.

3. Bài tập 3

Hoạt động nhóm theo bàn

Nhóm dãy bàn 1: câu a); Nhóm dãy bàn 2: câu b)
Câu a) rút gọn chủ ngữ và thành phần trung tâm của vị ngữ
(động từ “chuyển động”), chỉ giữ lại từ phủ định (“không”)
cung cấp thông tin quan yếu của câu. Có thể khôi phục
thành câu đầy đủ như sau: Thưa ngài, những chiếc tàu
không chuyển động!

3. Bài tập 3

Hoạt động nhóm theo bàn

Câu b) rút gọn chủ ngữ, thành phần trung tâm của vị ngữ
(động từ “phá”) và bổ ngữ cho động từ (danh từ “bom”),
chỉ giữ lại thành phần phụ chỉ số lần thực hiện hành động
phá bom trong một ngày (“ba lần”), đó là thông tin mà
người nói muốn nhấn mạnh. Có thể khôi phục thành câu
đầy đủ như sau Ngày nào ít: chúng tôi phá bom ba lần.

4. Bài tập 4
Hoạt động nhóm theo bàn:
4 nhóm/ lớp. Thời gian: 5 phút
Nhóm 1: câu a);
Nhóm 2: câu b);
Nhóm 3: câu c);
Nhóm 4: câu d).

4. Bài tập 4

Nhiệm vụ hoạt động nhóm:
1. Xác định câu rút gọn
2. Khôi phục thành phần được rút gọn
3. Nêu tác dụng câu rút gọn trong đoạn văn.

4. Bài tập 4

a)
- Câu rút gọn: Chưa
- Câu đầy đủ: Anh chưa bao giờ nhìn thấy
chim chìa vôi nó bay từ bãi cát vào bờ.
- Tác dụng của việc dùng câu rút gọn: tăng
tính khẩu ngữ.

4. Bài tập 4

b)
- Câu rút gọn: Cho ra kiểu cách con
nhà võ.
- Câu đầy đủ: Mỗi bước đi tôi làm cho
ra kiểu cách con nhà võ.
- Tác dụng của việc dùng câu rút gọn:
nhấn mạnh mục đích hoạt động.

4. Bài tập 4

c)
- Câu rút gọn: Dùng xong sẽ mang trả
lại.
- Câu đầy đủ: Chúng ta dùng hòn đá
xong sẽ mang nó trả lại.
- Tác dụng của việc dùng câu rút gọn:
tăng tính khẩu ngữ.

4. Bài tập 4

d)
- Câu rút gọn: Và ngồi đó rình mặt trời
lên.
- Câu đầy đủ: Và tôi ngồi đó rình mặt
trời lên.
- Tác dụng của việc dùng câu rút gọn:
tạo sự liền mạch cho các hoạt động.

Hoạt động
vận dụng

Hoạt động vận dụng

Đặt 3 câu rút gọn.
Ví dụ: Mẹ hỏi An:
- Con đã làm hết bài tập chưa?
- Dạ chưa ạ.

DẶN DÒ
- Nắm kiến thức về câu rút gọn.
- Hoàn thành các bài tập.
- Soạn bài: Lơ-xít (coóc-nây)